In dit stuk loop ik de klassieke Singularity-technologieën van Ray Kurzweil langs en kijk ik wat daar in 2023 en begin 2024 echt is gebeurd: niet alleen bij generatieve AI, maar ook bij quantum computing, biotechnologie, nanotechnologie, robotica, virtual reality, hersen-computerinterfaces, energie en ruimtevaart. Je leest per technologie de belangrijkste doorbraken, met links naar de bronnen en naar mijn Eindbazen-podcasts met experts. En je leest waarom de convergentie van al die gebieden mijn oude hoop op een singulariteit weer heeft aangewakkerd.
In het kort
- Generatieve AI kreeg in 2023 alle aandacht, maar ook quantum computing, biotechnologie, nanotechnologie, robotica, VR, hersen-computerinterfaces, energie en ruimtevaart boekten grote vooruitgang.
- The Singularity is het idee dat technologische ontwikkeling in een stroomversnelling komt en bijna exponentieel wordt. Kurzweil koppelde daar beloften aan: een langere levensduur, uitgebreide intelligentie, economische overvloed en oplossingen voor grote wereldproblemen.
- AI werkt als hefboom: het versnelt het onderzoek op alle andere gebieden, en meer rekenkracht (quantum computing) maakt AI op zijn beurt weer krachtiger.
- Concrete doorbraken uit het stuk: de eerste CRISPR-therapie Casgevy, voor de tweede keer netto-energiewinst bij kernfusie, FDA-goedkeuring voor de eerste proeven van Neuralink op mensen en de eerste functionele halfgeleiders van grafeen.
- Hersen-computerinterfaces vind ik de meest ingrijpende technologie: zodra mensen zich laten upgraden, loopt er feitelijk een nieuw soort mens rond (transhumanisme).
- Door convergentie versterken deze technologieën elkaar. Daarom is de kans dat we het merendeel van deze puzzels oplossen niet langer 0%.
Als een vooraanstaande, maar oudere wetenschapper zegt dat iets mogelijk is, heeft hij vrijwel zeker gelijk. Wanneer hij zegt dat iets onmogelijk is, heeft hij waarschijnlijk ongelijk.
~ Eerste wet van Clarke
Het regent weer trends-in-2024-posts en hoewel ik ze vermakelijk vind, missen ze voor mij altijd het langetermijnperspectief. Bovendien ligt de focus volledig op AI. Begrijp me niet verkeerd: generatieve AI is fantastisch, maar er zijn andere gebieden waar ook fenomenale vooruitgang wordt geboekt.
Wat AI vooral heeft gedaan in 2023 is mijn oude Singularity-hoop weer nieuw leven inblazen, zij het met een paar nuances.
Wat is The Singularity? Het idee van Von Neumann, Vinge en Kurzweil
Voor de mensen die The Singularity niet kennen: The Singularity is een concept waarbij technologische ontwikkelingen zo snel en ingrijpend zullen zijn, dat het een fundamentele verandering in onze samenleving en misschien zelfs ons mens-zijn teweeg zal brengen. Singulariteit verwijst naar een natuurkundig concept: een punt waar normale regels en begrippen, zoals in een zwart gat, ophouden te bestaan.
Het idee is dat op een bepaald punt in de toekomst technologische ontwikkeling in een stroomversnelling komt en bijna exponentieel wordt. Belangrijkste drijver is het hefboomeffect dat uitgaat van sommige sleuteltechnologieën zoals AI.
Het concept is ooit bedacht door John von Neumann, een Hongaars-Amerikaanse wiskundige en wetenschapper die zelfreplicatie en verbeteringen uit moeder Natuur projecteerde op de technologische wereld. Het idee is dat als je technologie kunt maken die zichzelf zou kunnen repliceren en verbeteren zonder menselijke tussenkomst, de versnelling van de ontwikkeling van deze technologie exponentieel zal zijn.
Vernor Vinge maakte het concept populair met zijn essay “The Coming Technological Singularity” uit 1993. Vervolgens is het concept opgepikt door o.a. Raymond Kurzweil, die er voor het eerst over schreef in zijn werk “The Age of Spiritual Machines” in 1999 en het concept introduceerde bij een breder publiek.
De vier beloften van Kurzweil: gezondheid, intelligentie, overvloed en wereldproblemen
Kurzweil was mijn eerste kennismaking met The Singularity. Fascinerende shit voor een 20-jarige Michel, die op dat moment fanatiek Trekkie (Star Trek-fan) is. Kurzweil schetste een mogelijke toekomst voor de mensheid, waarbij we net als in Star Trek in een utopie konden leven. Zijn belangrijkste stokpaardjes waren:
- Gezondheid en levensduur: biologische onsterfelijkheid zou in theorie mogelijk zijn met biotechnologie en nanotechnologie.
- Uitbreiding van menselijke intelligentie: het menselijke cognitieve vermogen is te vergroten door directe integratie van computers in het menselijk brein.
- Economische overvloed: een tijdperk van Universal Basic Income, mogelijk gemaakt door de productiekosten drastisch te verminderen, mede dankzij geavanceerde technologieën zoals 3D-printen en robotica.
- Oplossing voor grote wereldproblemen: door toename van (kunstmatige) intelligentie en efficiëntie zouden we in staat moeten zijn om enkele van de grootste problemen van de mensheid aan te pakken, zoals klimaatverandering, energietekorten en voedselschaarste.
Waarom ChatGPT mijn Singularity-hoop terugbracht
Naarmate ik ouder werd, vervaagde mijn geloof in deze mogelijke toekomst enigszins, omdat er bar weinig voortgang geboekt leek te worden op de belangrijkste technologische gebieden die Kurzweil had aangewezen als doorslaggevend voor een Singularity. Al liep ik in elke Eindbazen-podcast over technologie mijn gasten nog steeds voor de voeten, omdat ik overloop van enthousiasme over tech en de mogelijke impact ervan op de mensheid.
Deze gebieden zijn: AI, nanotech, biotechnologie, quantum computing, robotica, virtual reality, brain-computer interfaces, energie en ruimtevaart.
But boy was I wrong.
Toen vorig jaar ChatGPT het podium op kwam gedenderd, gloorde er plots weer hoop. AI is een van de cruciale technologieën om tot de Singularity te komen, omdat het de voortgang op de andere onderzoeksgebieden ontzettend versnelt. En hoewel de ontwikkelingen in die sector tot vorig jaar gestaag tot traag leken te gaan als je geen ingewijde was, bleek er wel degelijk van alles te gebeuren.
Daarom leek het mij tof om ook weer eens in te checken bij de andere klassieke Kurzweiliaanse Singulariteitstechnologieën om te kijken wat de vorderingen daar zijn. En om die, in het kader van mijn eigen leercurve, met jullie te delen!
Artificial intelligence: van ChatGPT tot de discussie over AGI
“AI zal ons niet overstijgen, het zal ons samenvoegen.” ~ Raymond Kurzweil
Kurzweil voorspelde dat AI menselijke intelligentie zou bereiken en zelfs zou overtreffen, wat zou leiden tot een exponentiële toename in technologische groei.
In 2023 zijn er natuurlijk een serie fantastische doorbraken geweest op het gebied van generatieve AI. ChatGPT, Bard, Gemini, DALL-E, Midjourney, Runway, Kapwing en een shitload aan andere generatieve AI-modellen werden beschikbaar gesteld aan het grote publiek. Vooral het hefboomeffect dat uitgaat van deze technologie hebben we in het afgelopen jaar met eigen ogen kunnen aanschouwen.
De gemiddelde informatiewerker heeft zojuist een upgrade gehad van zijn schroevendraaier naar een schroefboormachine. Het probleem is alleen dat het merendeel het nog niet weet. Het gros van de professionals waar ik voor spreek, gebruikt ChatGPT als een veredelde zoekmachine.
Ook is de discussie over de impact van deze technologie op economie en maatschappij gestart en merken we de eerste verschuivingen. En natuurlijk is er veel gesproken over Artificial General Intelligence. Dit is een punt waarop systemen als ChatGPT de intelligentie en het probleemoplossend vermogen van een mens ver overstijgen.
In sciencefiction is AGI nooit zonder risico’s voor de mensheid. En ook een aantal experts waarschuwde voor de existentiële bedreiging van AI. Zelf is mijn favoriete scenario de losgeslagen paperclipmachine.
In mijn podcast met Stefan Leijnen, lector AI, bespreken we hoe realistisch iets als Artificial General Intelligence is. Het ontnuchterende antwoord was: het is niet onmogelijk, maar ChatGPT heeft nog niet het niveau van menselijke intelligentie bereikt. Het lijkt bewust, maar is het niet. AGI duurt nog op zijn minst 10 jaar. Hoewel mannen als David Shapiro daar beduidend anders over denken.
Desondanks is het een ontzettend krachtige tool die veel versnelling zal veroorzaken in een boel sectoren. Ik denk dat we volgend jaar vooral architecturale optimalisaties en variaties op het gebied van large language models mogen verwachten, meer en snellere text-to-video-generators en veel speculatie over AGI.
Ethische vraagstukken, sociaal-culturele consequenties en bestuur van AI worden ook kritieke onderwerpen, zoals het tegengeluid uit de hoek van o.a. Siri Beerends en Ilyaz Nasrullah duidelijk illustreert.
Quantum computing: de rekenkracht die AI nodig heeft
Kurzweil stelt dat quantum computing de informatica zou revolutioneren door de rekenkracht exponentieel te verhogen. Compute is een van de nieuwe buzzwoorden van het afgelopen jaar. AI-systemen gebruiken ontzettend veel rekenkracht. Quantumcomputers kunnen hier mogelijk een oplossing voor bieden.
Organisaties als IBM, Google en Rigetti vorderen gestaag in de ontwikkeling van deze systemen en ook grootmacht China zit niet stil. De Chinese supercomputer Jiuzhang 3.0 is hier een goed voorbeeld van. Deze machine beschikt over tot voor kort onmogelijk geachte rekenkracht.
Stel je voor dat je een extreem ingewikkeld wachtwoord moet kraken, iets dat zelfs de snelste supercomputer ter wereld (zoals de Frontier in de VS) meer dan 20 miljard jaar zou kosten om op te lossen. Dit is een tijdsduur die ver voorbij de leeftijd van het universum gaat. De Jiuzhang 3.0 quantumcomputer kan echter een vergelijkbaar ingewikkeld probleem oplossen in slechts een miljoenste van een seconde. Ik ben geen specialist, maar volgens mij is dat heul snel.
De toepasbaarheid buiten het lab is nog gering, maar een van de eerste toepassingen zal vermoedelijk security zijn. Ook zal deze technologie Compute as a Service zoals Microsoft Azure vermoedelijk veel goedkoper en schaalbaarder gaan maken.
Als je ooit een open source LLM of Stable Diffusion op je lokale laptopje hebt geprobeerd te draaien, dan snap je dat je meer rekenkracht nodig gaat hebben dan jouw machine kan leveren. En je hoeft ook geen expert te zijn om in te schatten dat als je de huidige AI-systemen op zou schalen met deze rekenkracht erachter, we ineens niet meer in het pierenbadje aan het poedelen zijn. LLM’s als GPT-4 schalen in vermogen naarmate de compute toeneemt.
Het was vooral deze realisatie die mijn Singularity-droom weer aanwakkerde.
Biotechnologie: CRISPR, alzheimer en anti-veroudering
Deze pijler op Kurzweils lijst van benodigde technologische ontwikkelingen omvat genetische manipulatie, het verlengen van de menselijke levensduur en het verbeteren van menselijke capaciteiten.
In Eindbazen podcast #143 spreek ik met dr. Hans Clevers, hoogleraar Moleculaire Genetica over CRISPR en biotechnologie. CRISPR, wat staat voor “Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats”, is een soort van zeer geavanceerde biologische “schaar”. In eenvoudige termen is het een tool die wetenschappers gebruiken om het DNA van een organisme zeer nauwkeurig te bewerken om ziekten te genezen, maar het kan ook gebruikt worden om de kleur van iemands ogen te veranderen.
In het Verenigd Koninkrijk werd Casgevy goedgekeurd, ’s werelds eerste CRISPR-therapie om o.a. sikkelcelziekte en bèta-thalassemie te behandelen. Ook fantastisch is de ontwikkeling van een behandeling voor alzheimer, inclusief een potentiële vorm van vaccinatie tegen de ziekte.
Ook zijn er veel ontwikkelingen gaande in de anti-verouderingshoek. Onderzoekers van de Harvard Medical School en MIT hebben een chemische methode ontdekt om cellulaire veroudering om te keren. Deze doorbraak bouwt voort op eerder werk met gentherapie en biedt een potentieel toegankelijke en kosteneffectievere manier om het lichaam te verjongen en leeftijdsgebonden ziektes te behandelen.
Sam Altman, de CEO van OpenAI, heeft een aanzienlijke investering gedaan van $180 miljoen in een biotechstartup genaamd Retro Biosciences. Retro Biosciences, opgericht in april, is gespecialiseerd in het ontwikkelen van geavanceerde technieken om verschillende leeftijdsgerelateerde aandoeningen te bestrijden.
Nanotechnologie: nanobots, nanomotoren en grafeen
“Nanotechnologie zal altijd klein blijven”
~ Paul Goolkate
Kurzweil ziet voor het gebruik van nanobots een belangrijke rol weggelegd voor medische doeleinden en het maken van samengestelde materialen met bijzondere eigenschappen, zoals supergeleiding.
“Nanotechnologie zal altijd klein blijven”, grapte Paul Goolkate, lector mechatronica, ooit tijdens een interne podcast over de hbo-IT-opleiding die we samen aan het vormgeven waren voor Saxion Hogescholen.
Een van de belangrijkste doorbraken uit het afgelopen jaar was het leren hoe “intelligente” nanorobots kunnen worden gemaakt die zichzelf reproduceren. Hun eerste toepassing is het opzoeken en vernietigen van kankercellen. Ook werden nieuwe doorbraken gerealiseerd op het gebied van nanomotoren. Zo zijn DNA Origami Nanotubes een nieuwe manier waarop nanomachines zichzelf kunnen voortbewegen.
Al vanaf het eerste moment dat ik over nanotech leerde, heeft men het over grafeen. Grafeen is een nanomateriaal van een enkele laag koolstofatomen die in een tweedimensionaal honingraatpatroon zijn gerangschikt. Elk van deze lagen is slechts één atoom dik, wat betekent dat grafeen letterlijk op de schaal van nanometers (een miljardste van een meter) wordt gemeten.
Door zijn nanostructuur vertoont grafeen uitzonderlijke eigenschappen zoals hoge elektrische geleidbaarheid, mechanische sterkte, flexibiliteit en transparantie. Deze eigenschappen maken het een ideaal materiaal voor een breed scala aan toepassingen binnen nanotechnologie, maar ook voor megastructuren. Als je ooit een ruimtelift zou willen bouwen, dan kun je dat enkel met samengestelde materialen als grafeen doen, omdat staal en titanium simpelweg niet sterk genoeg zijn.
De grootste impact zal vermoedelijk komen uit de ontwikkeling van de eerste functionele halfgeleiders gemaakt van grafeen. Halfgeleiders zijn een randvoorwaarde voor de ontwikkeling van kleinere, snellere en efficiëntere elektronische producten.
Robotica: van Boston Dynamics tot sociale robots
“Intriguing”
~ Lt. Commander Data
Al sinds sciencefiction bestaat, fantaseert de mensheid over het maken van robots en androïden. Het is bijna een van de hoekstenen van onze kijk op de toekomst. Kurzweil ziet het als een randvoorwaarde om bijvoorbeeld productieprocessen te optimaliseren en te versnellen om tot economische overvloed te komen.
In 2023 zijn ook op dit gebied fascinerende dingen gebeurd. Zo zijn er de eerste experimenten gestart waarbij AI-systemen als ChatGPT worden geïntegreerd in bijvoorbeeld de robotsystemen van Boston Dynamics en Engineered Arts, met soms hilarische gevolgen.
Ook Google heeft begin 2024 zijn nieuwste robot geshowcased en die kan koffie zetten, de afwas doen en kleren opvouwen, dus ook daar zien we een toename van capaciteiten en directe toepasbaarheid voor bedrijven en consumenten. Dit systeem beschikt over machine learning en is in staat om elke taak te leren.
Omdat deze robots steeds fijnere motoriek, verbeterde mobiliteit en verminderde omvang krijgen, kunnen ze in allerlei sectoren waar nu personeelstekorten zijn de workload verlichten. En hoewel deze systemen niet zelfbewust zijn, is het wel weer een paar stapjes richting Lt. Commander Data uit Star Trek.
Robotica zal zijn intrede doen in zowel het bedrijfsleven als thuis. Zo worden robots in de medische sector in toenemende mate ingezet om chirurgen te ondersteunen. Ook kunnen dit soort systemen een onverwachte rol spelen in het herstellen van ecosystemen en biodiversiteit. Zo worden autonome drones ingezet voor herbebossing en bestuiving.
De impact op werkgelegenheid is natuurlijk een onderwerp van mogelijke zorg en voortdurende discussie.
Ook op sociaal vlak kunnen robots de wereld potentieel revolutioneren. Zo is ElliQ een robot gericht op oudere volwassenen, ontworpen als een technologisch geavanceerde sociale metgezel om eenzaamheid en isolatie te verlichten. ElliQ, die gesprekken kan initiëren en verschillende activiteiten kan voorstellen zoals fysieke oefeningen, spelletjes en ontspanningsoefeningen, wordt vooral gebruikt door oudere volwassenen om sociale interactie en gezelschap te bieden.
En er zijn natuurlijk legio films gemaakt die waarschuwen voor al te slimme en emotionele robots. I, Robot, Ex Machina en Terminator waren waarschuwingen, geen handleidingen.
Virtual reality: op weg naar het Holodeck
Ongetwijfeld een van de technologieën waar iedere Star Trek-nerd het meest over fantaseert is het Holodeck. Deels om voornoemde redenen, maar ook omdat het je in staat stelt alles te ervaren wat je wil.
Het Holodeck is een speciale ruimte waarin de crew verschillende virtuele realiteiten kan ervaren. Soms als vermaak en ontspanning, soms voor educatieve doeleinden en soms om wetenschappelijke simulaties uit te voeren. Stel je een geavanceerde versie van virtual reality voor, waar je niet alleen dingen ziet en hoort, maar ook kunt aanraken en voelen.
De aantrekkingskracht van VR ligt in het vermogen om volledig meeslepende, realistische omgevingen en ervaringen te creëren. En hoewel we nog lang niet op het niveau zijn van de levensechte, tastbare simulaties die een Holodeck zou kunnen produceren, heeft de ontwikkeling op het gebied van VR in de echte wereld niet stilgezeten.
Ik heb zelf twee VR-systemen (HTC Vive en Oculus Quest 2) als gamer gekocht en kan beamen dat toepassingen op het gebied van gamen en bijvoorbeeld educatie echt fenomenaal zijn.
De motion sickness kan echter flink tegenvallen. In sommige gevallen vinden je hersenen de prikkels te intens of moeilijk te verwerken. In zulke gevallen kun je goed misselijk worden. Er is een specifieke skigame in VR die ik mijn ergste vijanden nog niet zou aandoen.
Naast games opent VR in toenemende mate de deur voor makkelijk samenwerken aan complexe projecten. Deze demo van Nvidia heet overigens letterlijk HOLODECK. NASA gebruikt dit soort technologie om het ontwerpen van hun nieuwste systemen makkelijker te maken.
Hersen-computerinterfaces (BCI): Neuralink en transhumanisme
Kurzweil voorspelde de ontwikkeling van directe verbindingen tussen hersenen en computer, waardoor menselijke cognitie en geheugen worden verbeterd, ondersteund door technologie. Ook is het een belangrijke randvoorwaarde voor een van Kurzweils meest flamboyante voorspellingen: de technologie om het menselijk bewustzijn te kunnen uploaden naar computers, volledig bevrijd van haar biologische beperkingen zoals bijvoorbeeld een levensspanne.
Een van de meest prominente projecten op dit gebied is Neuralink. Neuralink, opgericht door Elon Musk, heeft goedkeuring gekregen van de FDA om menselijke proeven te beginnen met zijn prototype van een hersen-computerinterface, bekend als de Link.
De eerste toepassingen zijn van klinische aard, zoals het helpen van mensen met ernstige fysieke beperkingen, maar de eerste ontwikkelingen zijn gaande om het ook voor consumententoepassingen, zoals welzijns- en productiviteitsverbetering, aan te bieden. Dit is een belangrijke stap voorwaarts in de ontwikkeling van technologieën die het mogelijk maken om neurologische aandoeningen te behandelen en de kwaliteit van leven van mensen met deze ziekten te verbeteren. Denk hierbij aan bijvoorbeeld het wegnemen van het kenmerkende trillen bij parkinson.
En uiteraard zijn er legio andere toepassingen denkbaar, zoals altijd toegang tot Google in je mind, of het kunnen opslaan, delen en terugkijken van herinneringen. Daar is overigens niet eens een chip in je hersenen voor nodig. Nog verder in de toekomst zou het fijne motoriek, kracht en intelligentie kunnen verbeteren.
Dit vind ik persoonlijk een van de interessantste, maar ook meest ingrijpende technologieën. Op het moment dat de eerste mensen zich laten verbeteren met echte BCI-upgrades heb je feitelijk een nieuw soort mens rondlopen. En hoewel jij misschien niet direct een chip in je hoofd zou laten zetten, zijn er legio mensen die dat wel zouden doen. Deze stroming heet transhumanisme.
Zodra jezelf als mens upgraden middels technologie mainstream wordt, en het even toegankelijk is als je ogen laten laseren of een haartransplantatie in Turkije, zal er iets veranderen in de maatschappij. Ga maar na: iemand zonder een smartphone vinden we opmerkelijk. En iemand die niet op WhatsApp zit is een soort van irritant, omdat je die altijd op een andere manier moet contacteren. En dat betekent dat je die soms niet contacteert, want lastig.
Het is dan ook het onderwerp van een aantal ongelofelijk dystopische Black Mirror-afleveringen. Zo zou het weleens het einde van privacy kunnen betekenen. Of voor een letterlijke splitsing in onze soort kunnen zorgen. En is het spiritueel wijs om je “ziel” te uploaden naar een machine om de dood te slim af te zijn?
Jonge Michel zou deze vraag met een volmondig “Ja!” hebben beantwoord, maar na meerdere Eindbazen-podcasts met een aantal sjamanen, weet ik dat niet meer zeker.
Energietechnologie: kernfusie, batterijen en hernieuwbare energie
Van alle Kurzweiliaanse technologiepijlers is dit de allerbelangrijkste. Voor alle bovenstaande dingen heb je namelijk energie nodig. En veel ook. Zo kost het maken van een AI-gegenereerde afbeelding ongeveer hetzelfde als het volledig opladen van je telefoon. En een smartphone zonder stroom is ook niets meer dan een vierkante frisbee.
Kurzweil verwachtte doorbraken in hernieuwbare energiebronnen en opslag. Een van de eerste futuristen die ik interviewde was Maarten Steinbuch. Hij beaamde ook het belang van batterijen en energieopslag.
Een andere belangrijke energietechnologie is kernfusie. De meme is dat kernfusie altijd nog ten minste 10 jaar voor ons ligt. Amerikaanse wetenschappers slaagden erin om voor de tweede keer netto-energiewinst te bereiken in een fusiereactie. De uitdagingen zijn echter nog steeds aanzienlijk en de weg naar commerciële implementatie van kernfusie als energiebron zal nog decennia van onderzoek en ontwikkeling vereisen. Militaire en industriële toepassing: nu er proof of concept is, ongetwijfeld sneller.
Op het gebied van hernieuwbare energie gaat het vooralsnog boven verwachting goed. Ja, er is nog veel te doen, echter wereldwijd is de capaciteit om hernieuwbare elektriciteit op te wekken sneller gegroeid dan in de afgelopen drie decennia. De grootste groei vond plaats in China, gevolgd door Europa, de Verenigde Staten en Brazilië. De verwachting is dat hernieuwbare energiebronnen tegen het begin van 2025 kolen zullen inhalen als grootste bron van wereldwijde elektriciteitsopwekking.
Ruimtevaart: Artemis, ruimtemijnbouw en de warp drive
That’s one small step for man, one giant leap for mankind
~ Neil Armstrong
Ruimtevaart wordt door Ray Kurzweil en andere futurologen ook vaak als een cruciale technologie beschouwd, vooral in de context van de langetermijnoverleving en expansie van de mensheid. Kurzweil ziet ruimtevaart niet alleen als een middel om nieuwe werelden te verkennen en te koloniseren, maar ook als een essentieel onderdeel van onze toekomstige technologische en evolutionaire ontwikkeling.
Deze mening wordt overigens gedeeld door Elon Musk, die van de mensheid zo snel mogelijk een multi-planetary species wil maken. De argumentatie is dat de mensheid maar een beperkte hoeveelheid tijd heeft om zichzelf op andere planeten te installeren en potentieel naar andere sterren te reizen. Grondstoffen en zelfs onze zon raken uiteindelijk op.
NASA schat bijvoorbeeld dat de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter een waarde heeft van ongeveer $700 quintiljoen, wat neerkomt op ongeveer $100 miljard voor elke persoon op aarde. AstroForge, een start-up uit Californië, kondigde in 2024 twee missies aan om hun ruimtemijnbouwtechnologie te testen.
In mijn interview met astronaut André Kuipers vertelt hij over de complexiteit en mogelijke consequenties van commerciële ruimtevaart.
Verder heeft NASA ambitieuze plannen. Een eerste stap zal het koloniseren van de maan zijn. NASA streeft ernaar om tegen het einde van dit decennium een basis op de zuidpool van de maan te vestigen. Het doel van het Artemis Base Camp omvat het creëren van een duurzame en strategische aanwezigheid op de maan.
Deep Space Gateway is NASA’s plan voor een ruimtestation dat in een baan om de maan gaat draaien en dient als een ruimtehaven voor menselijke en robotische verkenning naar de maan en daarbuiten. De Gateway zou de verkenning van de maan vergemakkelijken, experimenten voor langdurige ruimtereizen uitvoeren en voorbereidingen treffen voor missies naar Mars. De planning is om het platform in 2024 in een baan om de maan te krijgen. Ook China en India zijn druk bezig hun aanwezigheid op de maan te versterken.
Er wordt zelfs al hard nagedacht over mogelijke implementaties van warptechnologie, in de vorm van de Alcubierre Warp Drive. Natuurwetten breken blijkt lastig, maar niet onmogelijk. Het kost alleen astronomische hoeveelheden energie. Hoewel Eric Lentz in 2021 een alternatief voorstelde dat gebruikmaakt van een soliton-gebaseerde space-time bubble, die met hedendaagse energietechnieken gerealiseerd kan worden. Het feit dat in mijn levensspanne wetenschappers hier serieus mee bezig zijn, is een jongensdroom die uitkomt.
En als kers op de taart bestaat er sinds 2019 onironisch een Space Force. Hun embleem lijkt overigens verdacht veel op een ander insigne dat ik ooit ergens een paar keer gezien heb. De Space Force beheert satellietlanceringen, satellietoperaties en ruimtebewaking, en is verantwoordelijk voor het beschermen van Amerikaanse en geallieerde belangen in de ruimte.
Convergentie van ClarkeTechs: waarom het geheel meer is dan de som der delen
“Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic.”
~ Arthur C. Clarke
Bijna alle onderwerpen die ik heb besproken in deze tekst zouden 50 jaar geleden absolute sciencefiction zijn. En hoewel een aantal van de dingen die Kurzweil voorspelt bijna magisch lijken, zoals biologische onsterfelijkheid en het breken van de lichtsnelheid, neemt de plausibiliteit met de dag toe. De kans dat we het merendeel van deze puzzels kunnen oplossen is niet langer 0%.
Vooral de hefboomwerking die uitgaat van de convergentie van de technologieën besproken in dit artikel is hetgeen wat mijn hoop – in iets wat in de buurt komt van een singulariteit – opnieuw heeft aangewakkerd.
Convergentie is het proces waarbij afzonderlijke technologische domeinen samensmelten en elkaar wederzijds versterken. Dit leidt tot de exponentiële vooruitgang en transformaties die Kurzweil voorspelt. Dit verschijnsel gaat verder dan simpelweg “samenkomen”; het is een synergetische integratie waarbij het geheel meer is dan de som der delen.
De dynamiek tussen AI en computerhardware illustreert deze convergentie perfect. AI-algoritmes vereisen geavanceerde, krachtige computers om efficiënt te functioneren. Naarmate AI-technologieën evolueren, worden ze in staat gesteld om zelf bij te dragen aan het ontwerp en de optimalisatie van nieuwe hardware. Dit leidt tot een versnellende feedbackloop: betere hardware verbetert de capaciteit van AI, en geavanceerdere AI ontwerpt op zijn beurt weer efficiëntere hardware. Dit proces kan worden gezien als een zichzelf versnellende, opwaartse spiraal van innovatie. Elke vooruitgang in een veld leidt tot verbeteringen in het andere, wat weer leidt tot verdere vooruitgang in het eerste veld, enzovoort.
Een ander voorbeeld van convergentie is te zien in de integratie van biotechnologie en informatietechnologie. AI en machine learning worden steeds vaker ingezet om complexe biologische processen te analyseren, wat leidt tot versnelde ontdekkingen in genetica en geneeskunde. Tegelijkertijd inspireren biologische processen nieuwe computertechnologieën, zoals neurale netwerken, die gebaseerd zijn op de werking van het menselijk brein.
De uitdaging en tegelijkertijd de kracht van deze convergentie ligt in het vermogen om multidisciplinaire kennis te integreren en toe te passen op manieren die vroeger ondenkbaar waren.
De drie wetten van Clarke
De drie wetten van Clarke, geformuleerd door de sciencefictionauteur Arthur C. Clarke, zijn een goede manier om hierover na te denken:
Eerste wet van Clarke
Als een vooraanstaande, maar oudere wetenschapper zegt dat iets mogelijk is, heeft hij vrijwel zeker gelijk. Wanneer hij zegt dat iets onmogelijk is, heeft hij waarschijnlijk ongelijk.
Tweede wet van Clarke
De enige manier om de grenzen van het mogelijke te ontdekken, is om je een beetje verder in het onmogelijke te wagen.
Derde wet van Clarke
Elke voldoende geavanceerde technologie is niet te onderscheiden van magie.
Vooral de derde wet is een belangrijke voor de leek. Het feit dat jij niet kunt bedenken hoe iets zou moeten werken, wil niet zeggen dat het niet kan.
“Een AI zal nooit zelfbewust kunnen worden!”
Nee, met die houding zeker niet. Dingen lijken vaak onmogelijk, tot ze gedaan zijn.
Wat is ClarkeTech?
Zo’n onmogelijk lijkende technologie wordt ook wel ClarkeTech genoemd. De term wordt gebruikt om technologieën te beschrijven die zo ver verwijderd zijn van onze huidige technologische mogelijkheden dat ze onvoorstelbaar of onrealistisch lijken. ClarkeTech kan bijvoorbeeld verwijzen naar hypergeavanceerde ruimtevaarttechnologie, quantumcomputers die onvoorstelbare berekeningen kunnen uitvoeren, kunstmatige intelligentie die verder gaat dan onze wildste dromen, of elke andere vorm van technologie die zo geavanceerd is dat het ons huidige begrip van wetenschap en technologie overstijgt.
Stel je voor, je bent een Neanderthaler, die nog niet eens het wiel heeft uitgevonden. En die geef je een kleine rondleiding door je huis. In zijn ogen ben je een absolute tovenaar.
En dat mogen we nooit vergeten.
Meer van Michel: lees ook mijn gesprek met Stefan Leijnen over de toekomst van AI, of bekijk wat ik als spreker over AI voor jouw organisatie kan betekenen.
